วช. ติดตามความก้าวหน้าโครงการวิจัยลด PM2.5 จ.น่าน เร่งขับเคลื่อนชุมชนสร้างทางออกด้วยงานวิจัยและภูมิปัญญาท้องถิ่น

จังหวัดน่าน | 4 กุมภาพันธ์ 2569 – สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ลงพื้นที่ติดตามความก้าวหน้าโครงการวิจัยภายใต้แผนงาน “ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5” ในเขตพื้นที่จังหวัดน่าน โดยเน้นการขับเคลื่อนชุมชนสู่การจัดการเศษวัสดุทางการเกษตรอย่างยั่งยืนผ่านพลังงานวิจัย เทคโนโลยี และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน

การลงพื้นที่ครั้งนี้นำโดย ดร.วีระศักดิ์ โควสุรัตน์ ประธานคณะกรรมการ PC แผนงานประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 ดร.เจน ชาญณรงค์ กรรมการ PC นายประลอง ดำรงค์ไทย ผู้อำนวยการแผนงาน และนางสาวเสาวนีย์ มุ่งสุจริตการ รองผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ โดยมี ผศ.ดร.เอกชัย ดวงใจ หัวหน้าโครงการจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ให้การต้อนรับ พร้อมภาคีเครือข่ายในพื้นที่อำเภอเวียงสาเข้าร่วมอย่างคับคั่ง

โครงการมุ่งเน้น “ลดการเผา เพิ่มรายได้ สร้างสุขภาพ” ผ่านการพัฒนานวัตกรรมชุมชน เช่น การผลิตปุ๋ยอินทรีย์จากซังข้าวโพด–มูลสัตว์ การใช้เศษวัสดุเกษตรเพาะเห็ด และการส่งเสริมพืชเศรษฐกิจอย่างถั่วลิสงลายเสือ เพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ ขณะเดียวกันยังสนับสนุนกิจกรรมการพัฒนาสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผ่านการใช้สมุนไพรท้องถิ่น ผักปลอดภัย และกิจกรรมฟื้นฟูปอดเชิงสุขภาพ

จุดเด่นของการดำเนินงานคือการประยุกต์ใช้แนวคิด เศรษฐกิจ BCG (Bio-Circular-Green Economy) พร้อมระบบเทคโนโลยีเหมาะสม เช่น ระบบน้ำหยด ปุ๋ยชีวภาพเร่งการย่อยสลาย และระบบหมุนเวียนทรัพยากรในฟาร์ม โดยใช้แนวทางการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นแกนกลาง ได้แก่ การตั้งศูนย์เรียนรู้ต้นแบบ การจัดกิจกรรม Farmer-to-Farmer Learning และการออกแบบกิจกรรมให้ตอบโจทย์บริบทพื้นที่ได้อย่างเหมาะสม

ความร่วมมือจากหลากหลายภาคส่วน เช่น สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 11 บริษัทไฟฟ้าหงสา จำกัด กำนัน–อบต.–วิสาหกิจชุมชน ตลอดจนสหกรณ์จังหวัดน่าน และหน่วยงานวิชาการ–พัฒนา ทำให้โครงการฯ ก้าวหน้าอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีแนวโน้มขยายผลไปยังตำบลและอำเภออื่น ๆ ในจังหวัดน่านในระยะถัดไป เพื่อเป็นต้นแบบการจัดการ PM2.5 จากต้นทางอย่างยั่งยืนของประเทศ